اخبار و مقالات

آبان 14, 1398

اضلاعِ مثلثِ عشق؛ صمیمیت، تعهد و شور

پاره‌ای از نوشته‌های بهاره رحیمی‌فر طهرانی
در باب روان‌شناسی کودکان و نوجوانان در خانه و مدرسه

عشق واژه‌ای‌ست گوش‌نواز، آن‌چنان آشنا و عجین‌شده با زندگی و روح ما که کم‌تر نیازی به تعریف آن می‌بینیم. شاید هم وجودش چنان بدیهی است که مُبرا از کج‌فهمی و سوء‌برداشت می‌پنداریمش، پس کم‌تر به سراغ توصیف آن می‌رویم. اما امان از زمانی که بخواهیم آن را برای کسی تشریح کنیم یا تعریفی در یک خط برای آن ارائه دهیم، تازه اینجاست که متوجه می‌شویم این کلمه سه‌حرفیِ خوش‌آوا مثل وزنه‌ای شصت‌کیلویی است که باید روی دوش‌مان بگذاریم و مسافتی بیش‌تر از یک‌کیلومتر را بپیماییم. انتزاعی‌ترین مفهومی که تجربه شخصی و معنایِ فردی لازمه کشف آن است. تجربه‌‌‌ای که انتقال آن به دیگری و توصیه برای داشتنِ تجربه مشابه جز هدر دادن وقت و انرژی نیست و احتمالا شیرینی و گوارایی تجربه اولیه را ندارد. معمولا باید چیزی به آن اضافه  یا از آن کم کرد و در مواقعی هم باید به‌کل آن را تغییر داد. این زمانی است که به سراغ منابع ادبی، فلسفی، روان‌شناسی و علمی می‌رویم.

تفالی به اشعار «حافظ» می‌زنیم، لیلی و مجنون «نظامی گنجوی» را می‌خوانیم و داستان‌های اساطیری یونان و روم، زئوس و اِروس را مرور می‌کنیم. پیچیدگی روابط و احساسات و جلوه‌های گوناگون عشق که گاهی همراه با خشم و غضبِ لحظه‌ای است، گاه با شور و هیجان و گاه با ناله و زاری، ما را بیش‌تر سردرگم کرده و به سؤالات ذهن ما اضافه می‌کند. مگر می‌شود عشق را تجربه کرد و خشونت داشت؟ می‌شود از عشق مجنون شد ولی دم نزد؟

درنهایت بدون یافتن جواب درست و دقیق، متوجه می‌شویم که این عشقِ صوفیانه و زیبا در زندگی پرسرعت و روزمره امروز ما زیاد مجال ظهور ندارد. آن را در گوشه‌ایی از ذهنمان می‌گذاریم و سعی می‌کنیم این‌بار از طریق فلسفه پاسخی برای پرسش‌های‌مان پیدا کنیم. عشق افلاطونی و آریستوفانی را با هم مقاسیه می‌کنیم و در چالشِ میزانِ اهمیتِ جسمِ معشوق به تنهایی و یا فراتر رفتن از آن شرکت می‌کنیم تا محکی زده باشیم قدرت اراده و استقامت‌مان را.

این‌جاست که «نیچه» به کمک‌مان می‌آید و مفهوم جدیدی به نام دل‌بستگی را به اندوخته‌های ذهنی‌مان اضافه می‌کند که از نظر او نباید با عشق اشتباه گرفته شود. دل‌بستگی هویت انسان را از بین می‌برد و شادی و غمش را مَنوط به دیگری می‌کند. فرد، فاقد اراده است و کنترلی بر خود ندارد. معشوق است که او را همانند عروسکِ خیمه‌شب‌بازی به حرکت وا می‌دارد. دل‌بستگی تمایل به انحصارطلبی را به اوج می‌رساند و فرد می‌خواهد تمام دیگری را به مالکیت خود درآورد. با وحشت از هر آن‌چه تاکنون تجربه‌ کرده‌ایم، در تلاش‌های بعدی به کتاب‌های روان‌شناسی مراجعه می‌کنیم شاید بتوانیم از لا‌به‌لای آن‌ها چیزی پیدا کنیم که بهترین و درست‌ترین تعریف از عشق را به ما بدهد. به‌هر‌حال آن‌ها روان‌شناس هستند و چیزی می‌دانند که دیگر افراد به آن اشراف ندارند! مثلث «اِستِرنبِرگ» را پیدا می‌کنیم که خیلی عینی به ما نشان می‌دهد که اضلاعِ مثلثِ عشق؛ صمیمیت، تعهد و شور است. ترکیب و یا غلبه هر یک از این اضلاع تعیین‌کننده نوع عشق فرد است و در بهترین حالت یعنی تعادل هر سه‌عنصر، فرد می‌تواند عشق حقیقی و کامل را تجربه کند. عشقِ وجودی «مازلو» حس بلوغ و خودشکوفایی را در وجودمان بیدار می‌کند. عشقی که افراد دست‌یافته به‌آن بی‌چشم‌داشت و فارغ از سن، جنسیت و نژادشان آن‌را نثار انسان‌ها می‌کنند. عشقِ وجودی در برابر عشقِ کمبود قرار می‌گیرد و فرد را از خودمحوری بر حذر می‌دارد و گوش‌زد می‌کند که مراقب نیازها و کمبودهای‌مان باشیم مبادا آن‌ها تعیین کنند که چه کسانی را دوست بداریم. خسته از داده‌های جور و ناجور و گاهی کاملا متضاد، تصمیم می‌گیریم به‌سراغ علوم عینی‌تر مثل نوروسایکولوژی برویم که با مطالعه مغز و تغییرات نوروتِرَنسمیترها به ما می‌گویند در لحظه تجربه احساسات، هیجانات و عشق  چه تغییراتی در مغز ما رخ می‌دهد.

برگرفته از مطالب بخش پنجم  بهروان شماره چهارم (عشق) .

مقالات آموزشی , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
درباره پشتیبان سایت

پاسخ دهید

درباره سروهانا

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز و کاربردهای متنوع با هدف بهبود ابزارهای کاربردی می باشد

سبدخرید