اخبار و مقالات

مهر 4, 1398

نگرش مزلو به شخصیت سالم

 آبراهام مزلو

آبراهام مَزلو «Abraham Maslow» درگذشته  آمریکایی بود. او امروزه برای نظریه سلسله مراتب نیازهای انسانی شناخته شده‌است .مزلو همچنین به عنوان پدر روان‌شناسی انسان‌گرا شناخته می‌شود. او  کتاب «انگیزه و شخصیت» را دربارهٔ نظریه سلسله مراتب نیازها منتشر کرد.

به اعتقاد آبراهام مزلو برای برسی سلامت‌روان، فقط باید انسان به غایت سالم را مورد مطالعه قرار داد. او به فروید و سایر نظریه پردازان شخصیت که می‌کوشیدند ماهیت انسان را تنها با مطالعۀ روان‌نژدها و افرادی که به شدت دچار اختلال‌روانی بودند بشناسند، با نظر انتقادی می‌نگریست. مزلو یادآوری می‌کند چنانچه تنها اشخاص درمانده و نابالغ و ناسالم را برسی کنیم، فقط جنبه بیمار نهاد آدمی را خواهیم دید، یعنی انسان را در بدترین و نه در بهترین حالت خود. بنابراین به نظر مزلو باید بهترین، سالم‌ترین و بالغ‌ترین نمونه‌های نوع بشر را مورد مطالعه قرار داد.
او سپس قیاس زیر را آورده است:
اگر بخواهیم بدانیم انسان با چه سرعتی می‌تواند بدود، دونده‌ای را که قوزک پایش شکسته یا دوندۀ متوسطی را در نظر نمی‌گیریم، بلکه برندۀ مدال طلای المپیک، یعنی بهترین نمونۀ موجود را مطالعه می‌کنیم. تنها از این راه است که می‌توانیم دریابیم انسان با چه سرعتی می‌تواند بدود. همین‌طور تنها با مطالعۀ سالم‌ترین شخصیت‌ها در میابیم تا چه پایه می‌توان توانایی‌های خویش را گسترش بخشید و پرورش داد.
به نظر مزلو، در همۀ انسان‌ها تلاش یا گرایشی فطری برای تحقق خود هست، گو اینکه نظریۀ او در مورد انگیزش انسان مفصل است.
انگیزۀ آدمی، نیازهای مشترک و فطری است که در سلسله مراتبی از نیرومندترین تا ضعیف‌ترین نیاز، قرار می‌گیرد. بدین ترتیب، شرط اولیه دست یافتن به تحقق خود، ارضای چهار نیازی است که در سطوح پایین‌تر این سلسله مراتب قرار گرفته‌اند و عبارتند از:

1-نیازهای جسمانی یا فیزیولوژیک، 2-نیازهای ایمنی، 3-نیازهای محبت و احساس تعلق و 4-نیاز به احترام. از این رو،پیش از آنکه نیاز تحقق خود پدیدار شود، دست کم باید این چهار نیاز به ترتیبی که آمده است، بعضا برآورده شود.

هر پنج نیاز به طور همزمان ما را برنمی‌انگیزند. در هر لحظه فقط یک نیاز چیره است و بسته به این است که کدامیک از نیازها برآورده شده باشد. در تأکید اهمیت این پنج نیاز همین بس که انسان نمی‌تواند به تحقق خود برسد، مگر آنکه هر یک از نیازهای سطوح پایین‌تر به میزان کافی ارضاء شده باشد.

خواستاران تحقق،روان‌پریش و روان‌نژند نیستند و سایراختلال‌های آسیب شناختی را ندارند.آن‌ها الگوهای بلوغ و پختگی و سلامت‌اند.با حداکثر استفاده از همین قابلیت‌ها و توانایی‌ها یشان خویشتن را فعلیت و تحقق می‌بخشند. می‌دانند چیستند و کیستند و به کجا می‌روند. ظاهراً خواستاران تحقق‌خود، میان‌سال یا سالخورده‌اند. به نظر آبراهام_مزلو جوان‌ترها حس هویت نیرومند و استقلال ندارند. به رابطه عاشقانه پایداری نرسیده‌اند و دلیلی برای ایثار خود پیدا نکرده‌اند. ارزش‌ها، شکیبایی، شهامت و خرد خویش را نپرورانده‌اند. هر چند تحقق خود نیازی شبه غریزی است، بستگی زیادی به تجربه‌های دوران کودکی دارد که رشد و پرورش بعدی را آسان کند یا باز دارد. به اعتقاد مزلو، تحکم به کودک و تسلط شدید بر او، همانند آزاد گذاشتن و تساهل مفرط زیان‌آور است. مؤثرترین روش تربیت و پرورش کودک «آزادی محدوده»است. یعنی تلفیق درست تسلط داشتن و آزادی دادن.

به اعتقاد مزلو، این‌که کودک احساس کند دوستش دارند، بعدها در تحقق خود او نقش حیاتی دارد. مزلو بر اهمیت دوسال نخستین زندگی تأکید می‌ورزد.

خواستاران تحقق‌خود نقاط ضعف و قدرت خویش را بدون شکوه و نگرانی می‌پذیرند.

در واقع زیاد به آن‌ها نمی‌اندیشند. طبیعت خود را همانگونه که هست می‌پذیرند. آبراهام‌مزلو می‌گوید: «کسی از خیس بودن آب، از سختی صخره، یا از سبزی درخت شکایت نمی‌کند».

نظم طبیعی این چیزها این است و طبیعت خواستاران تحقق خود نیز چنین است.

خواستاران تحقق در همۀ جنبه‌های زندگی، به شیوه‌ای بی‌تعصب و مستقیم و بدون تظاهر رفتار می‌کنند.ناگزیر از بیان عواطف و هیجان‎‌هایشان نیستند. عمدتاً نامتعارف و عصیانگر نیستند. برای نمونه،مزلو مرد بسیار سالمی را توصیف می‌کند که نشان افتخاری را که شخصاً خوار می‌شمرد، د رکمال ادب و تواضع پذیرفت. مسئله از چنان اهمیتی برخوردار نبود که بر سرش جنجال راه بیندازد یا کسانی را که صمیانه احساس می‌کردند ا زاو قدردانی به عمل آورده و او را خشنود ساخته‌اند، ناراحت کند.

خواستاران تحقق خود به کارشان عشق می‌ورزند و کار را برای طبیعت خود نامناسب می‌یابند. مزلو کار را با عشق تمام عیار قابل قیاس می‌داند: گویی که شخص و کارش «برای هم ساخته شده‌اند…آن‌ دو چنان با هم جورند و به یکدیگر تعلق دارند که قفل با کلیدش.»

 

, , , , , , , , , , , , , , ,

دیدگاهتان را بنویسید