اخبار و مقالات

دی 5, 1398

چیستی و چرایی طرحواره شکست…

دانش عمومی روان‌شناسی- طرحواره

طرحواره‌ی شکست

فرد دارای این طرحواره باور دارد که انسانی شکست خورده است یا در آینده شکست خواهد خورد. برای رسیدن به موفقیت به‌اندازۀ کافی شایستگی ندارید. فرد در مقایسه با همسالانش در حوزه‌های ورزشی، تحصیلی، شغلی و… اغلب احساس بی‌کفایتی می‌کند و احساس می‌کند در مقایسه با دیگران، موفقیت کمتری دارد و نتوانسته پیشرفت کند. چنین فردی غالباً باور دارد که انسانی احمق، بی‌عرضه، بدون استعداد، نادان و زیردست است و به اندازه‌ی دیگران موفق نیست.

این افراد معمولاً تسلیم طرح‌وارۀ خود می‌شوند و همیشه خودشان را ضایع می‌کنند یا کارهایشان را با بی‌‌میلی یا اجتناب از کار یا اهمال‌کاری انجام می‌‌دهند. افرادی که طرح‌وارۀ شکست دارند، گاهی به‌صورت افراطی تکالیف‌شان را جبران می‌کنند، آن‌ها بیشتر اوقات افراد موفقی از کار درمی‌آیند؛ باوجوداین، احساس موفقیت نمی‌کنند.

طرح‌واره شکست دو بُعد دارد.
بُعد اول بی‌کفایتی است: این افراد همانند کودکی هستند که برای زنده‌ماندن، احتیاج به والدین خود دارند. از تغییر و کارهای جدید خودداری می‌کنند.
بُعد دوم، وابستگی است که به دنبال بُعد اول می‌آید. ازآنجاکه افراد درگیر در طرحواره شکست نمی‌توانند کارهایشان را مستقل انجام دهند، دنبال افرادی هستند تا به آن‌ها وابسته شوند و نیازشان را برآورده کنند یا در کار جدید، قدم به قدم به آن‌ها بگویند که چه کار کند و چه کار نکند.

طرحواره شکست

مبتلایان به طرحواره شکست همیشه از این شاخه به آن شاخه می‌روند و درحال تغییر شغل هستند. حتی اکثراً در شغل‌هایی که پایین‌تر از استعدادشان است، مشغول می‌شوند و می‌گویند: “کار که عار نیست!”.

آن‌ها اغلب برای موفقیت در زمینه‌های مختلف هیچ تلاشی نمی‌کنند و منتظر می‌مانند تا موفقیت از آسمان نازل شود. در این حال با اینکه تلاشی نکرده اند، ناراحت شده و می‌گویند می‌دانستم که شکست می‌خورم و موفق نمی‌شوم.

والدین نقش مهمی در شکل‌گیری این طرحواره دارند. از جمله دلایل اصلی این طرحواره: طرحواره شکست

  • توهین و سرکوب والدین در زمینه های مختلف ورزشی، تحصیلی و…  
  • نادیده گرفتن موفقیت‌های کودک از سوی والدین 
  • موفقیت زیاد والدین در زمینه های شغلی و تحصیلی
  • والدینی که برنامه‌ای برای بزرگ شدن و آینده فرزندان خود ندارند 
  •  انتقاد و مقایسه‌ی زیاد والدین
  • معیارهای بالای والدین
  • کودکان بیش فعال
  • کودکان مهاجر

 

طرحواره بی‌اعتمادی/بدرفتاری
طرحواره محرومیت هیجانی
طرحواره خود تحول نیافته-گرفتار
طرحواره رها شدگی
طرحواره‌ی نقص و شرم
طرحواره‌ی استحقاق/ بزرگ‌منشی
طرحواره وابستگی _ بی‌کفایتی
طرحواره ایثار

, , , , , , , , ,

دیدگاهتان را بنویسید