اخبار و مقالات

فروردین 9, 1399

«فرزندِ مستقلِ من!»

 کودکان اطراف ما/حمایت‌ با پوشش‌های ناکارا و مُخرب

یک اصطلاح از قدیم‌الایام وِرد زبان همه بوده است؛ این‌که بگذار لا‌اقل قدری بچه رویِ پایِ خودش بایستد. این اصطلاح به‌ چه معنایی می‌باشد و تا چه اندازه می‌شود به آن اِکتفا کرد موضوع یادداشتِ این هفته است.
مستقل بودن بدیهی است؛ مفهومی ساده دارد. این‌که فرزند در انجامِ کارهای شخصی نیاز به دیگری ندارد. یعنی اگر روزی، اتفاقی، در خانه تنها بود می‌تواند بلأخره به‌یک‌طریقی از پَسِ وعده‌ی ناهار بر بیاید و برای خودش هرچند اندک خوراکی‌ای ترتیب دهد. نکته‌ی تأمل‌برانگیز این است که گاهی پدر‌و‌مادر به‌موجبِ توجه بیش‌از‌حد، فرزند را در تمامِ امور پوشش می‌دهند. حمایت‌کردن با پوشش‌های ناکارا و مُخرب تفاوت دارد. در پوشش‌های ناکارا و مُخرب یادگیری وجود ندارد. به‌جایِ فرایند یادگیری؛ عادت به‌حضورِ دیگری شکل می‌گیرد. حال تصور کنید؛ هر روز، در طیِ چندسالِ متمادی فرزندش را به مدرسه می‌رساند، کیف یا کوله‌اش را حَمل، او را تا دَمِ ورودیِ ساختمانِ مدرسه همراهی و بدرقه می‌کند. شاید بپرسید این چه ایرادی دارد؟ در ظاهر ایراد نیست. یک‌جور حمایت به‌چشم می‌آید. امّا مغزِ انسان، به‌فرایندِ «عادت‌کردن» عادت دارد. مغز؛ طبقِ یک برنامه‌ی پیش‌تنظیم‌شده رفتارها را ثبت و طبقِ فرایندِ عادت‌پذیری آن‌ها را خودکار انجام می‌دهد. یعنی؛ رفته‌رفته، فرزند رفتارِ وابستگی را آموخته و پرورش داده. ساده‌اش این است که او چه‌زمانی قرار است کارهایش را انجام دهد؟ او، به این نتیجه خواهد رسید که انجام و رَفعِ تکلیف‌ها به‌حضورِ شخصی دیگر بستگی دارد. گاهی، به‌اشتباه پدر‌و‌مادر تصور می‌کنند رفتارشان حمایت‌مآبانه است. امّا باید توجه داشت حمایت‌کردن با پوشش‌های مخرب و ناکارا هم‌چون: لباس‌تن‌کردن، بستنِ بندهایِ کفش، حملِ وسایل و به‌طور کلی دخالت در انجامِ امورِ شخصی احتمالاً در آینده رفتارِ مستقلانه را در فرزند‌مان به‌وجود نخواهد آورد. حمایت‌های عاطفی را می‌توان جایگزین کرد. یعنی پذیرفتنِ کودک بی‌شرط و بدون در نظر گرفتنِ شرایطِ ارزش و از همه مهم‌تر قبولِ او و یاری‌رساندن به‌او در موقعیت‌های بحرانی.
رفتارِ مستقلانه زمانی شکل می‌گیرد که پدر‌و‌مادر در موقعیت‌های به‌شدت ساده، از فرزند رفتار مستقلانه طلب کنند. خرید‌کردن، مسئولیت‌های ریزِ خانه و محول‌کردن امور شخصی.
ما زمانی توانستیم دوچرخه‌هایمان را به‌تنهایی برانیم و با‌آسودگی رکاب بزنیم که پس از مدتی «کمکی‌ها» از کنارِ چرخِ عقب برداشته شدند. زمین‌خوردن وجود داشت؛ امّا راندنِ دوچرخه به‌تنهایی تحقق پذیرفت. مستقل‌بودن یک صفتِ رفتاری است که یک‌شبه به‌وجود نمی‌آید. در طولِ زمان؛ آهسته‌و‌پیوسته در سیستم رفتار آدمی شکل می‌گیرد. یادمان باشد؛ به‌احتمالِ فراوان مستقل‌بودن، زیربنایِ مسئولیت‌پذیری است. مسئولیت‌پذیری، در سال‌های بعد تعهد را به‌وجود می‌آورد و به‌احتمالِ فراوان‌تر تعهد، پدیدآیی سازگاری را با کیفیتِ بیش‌تر همراه می‌سازد.

, , , , , , , , , , , ,

دیدگاهتان را بنویسید